ثقافت اسلامی یا الهیات طالبانی!

اعتراض عبدالحفیظ منصور؛ نماینده مردم در شورای ملی نسبت به ماهیت آموزش ثقافت اسلامی در دانشگاه‌های افغانستان که قرائت رادیکال از آموزه‌های دین اسلام یا الهیات طالبانی را تبلیغ و ترویج می‌کند، با استقبال دیگراندیشان و مخالفت متولیان سنت‌گرای دین و برخی امامان نان‌اندیش مساجد مواجه گردید که فرایند این مخالفت و موافقت کماکان ادامه دارد.

البته ترویح الهیات طالبانی با استفاده از امکانات و حمایت دولتی در سال‌های گذشته نیز هشدار داده شده بود، آقای منصور اما به عنوان یک پژوهشگر مسایل دینی این هشدار را از تریبون شورای ملی با مردم افغانستان شریک ساخته و مضامین ثقافت اسلامی را که در دانشگاه‌ها تدریس می‌شود، عامل ترویج تروریزم فکری و مخل امنیت ملی افعانستان می‌داند.

نگارنده نیز یکی دو بار، گونۀ دیگری از ترویج الهیات طالبانی را که از آدرس مدارس و مجتمع‌های دینی صورت می‌گیرد، در دو مقاله جداگانه که در روزنامه‌های راه مدنیت و ۸ صبح به دست نشر سپرده شده بود، توضیح داده بود، اما جای خوشحالی است که این موضوع اکنون به یک نگرانی جدی تبدیل ‌می‌شود و شالودۀ مباحث جدی‌تر را در رسانه‌های همگانی و جماعت فکری پی ریخته است.

بدون هیچ تردیدی هشدار آقای منصور جدی و درک او از داده‌های مضامین ثقافت اسلامی که معطوف به ترویج الهیات طالبانی طرح و تدوین گردیده است، مقرون به واقعیت می‌باشد. اما متاسفانه در کشور درهم‌ریختۀ ما که هنوز منطق و خرد توسعه ملی معطوف به رفاه همگانی پدید نیامده است، فهم و درک مخاطرات و مشکلات ناشی از ترویج و تبلیغ قرائت رادیکال از آموزه‌های دین اسلام نیز وارد جغرافیای اندیشه و تفکر سیاست‌گذاران و استراتیژی‌پردازان ما نگردیده است.

به دلیل فقدان همین ظرفیت، هیچ گونه میکانیزم نظارتی بر فرایند آموزش دینی و فعالیت‌های مدارس دینی تعریف نگردیده است تا بتواند از ترویج و تبلیغ الهیات طالبانی جلوگیری نماید.

فقدان همین ظرفیت متاسفانه دولت افغانستان و ارگان‌های امنیتی آن را در وضعیت پارادوکسیکال قرار داده که از یک طرف با تحمل تلفات و ضایعات سنگین در خطوط نبرد با طالبان می‌جنگند و از طرف دیگر از کنار رشد نرم‌افزار طالب‌ساز در دهلیزهای امنیتی با چشم بسته عبور می‌نمایند.

مسوولان ارگان‌های امنیتی تا هنوز دقت نکرده‌اند که مساجد، مدارس دینی، دانشگاه‌ها و موسسات تحصیلات عالی دهلیزهای امینتی شمرده می‌شوند که تبلیغ، ترویج، پخش و نشر هرگونه تفکر و قرائت مذهبی و دینی مخل امنیت ملی در این گذرگاه، فضای عمومی را مسموم کرده و امنیت همگانی را با مخاطرات جدی مواجه می‌سازد.

از این رو، با توجه به همین واقعیت، هشدار آقای منصور برتابنده یک نگرانی جدی است که اگر نسبت به آن توجه و دقت صورت نگیرد، پریشانی‌های سنگینی را بر سرنوشت مردم افغانستان تحمیل خواهد کرد.

مردم افغانستان قرن‌هاست که با آموزه‌های دینی اسلام زندگی کرده و تاکید این آموزه‌ها قبل از همه چیز، معطوف به بردباری، تساهل و همزیستی مسالمت‌آمیز بوده است که بر جایگاه اخلاقی دین تاکید می‌ورزد. اما تاکید بر تغییر این جایگاه و تعریف مناسبات حقوقی آموزه‌های دینی با سیاست، مصیبتی پنداشته می‌شود که شیوع آن روزنه‌های سعادت و خوشبختی را برای مردم افغانستان خواهد بست و فرش مصیبت را در ابعاد گسترده‌تر در افغانستان هموار خواهد کرد.

انتظار می‌رود هشدار آقای منصور به عنوان یک پیش‌پرداخت فکری برای مباحث عمیق‌تر و جدی‌تر در نظر گرفته شود و مصیبت‌هایی که از آدرس تروریزم فکری پدید می‌آید از چشم‌اندازهای مختلف مورد تحلیل و تفسیر قرار گیرد. اما قبل از همه چیز، استراتیژی‌پردازان ارگان‌های امنیتی باید به این موضوع بیشتر دقت نماید که نرم‌افزارهای طالب‌ساز در دهلیزهای امنیتی تکثیر می‌شود.

نویسنده: هادی میران