معلم افغان، قلب سپید و روزگار سیاه

 (به بهانه روز جهانی معلم)

۵ اکتوبر از سوی یونسکو، نهاد فرهنگی سازمان ملل متحد، روز جهانی معلم نامگذاری شده است. بیش از ۱۰۰ کشور جهان، در جریان تصمیم‌گیری برای نامگذاری روز جهانی معلم حضور داشته و هدف از آن توجه بیش‌تر نسبت به وضعیت معاش معلمان و کیفیت تدریس است.

دغدغه معلم همیشه این است که حیات بشر، بر مدار ارزش‎ها و کرامت انسانی بچرخد و انسانیت و ترقی، همت اساسی آدمی باشد و هیچ بیگانه‌یی را مجال تجاوز به ارزش‌های ملی و میهنی فراهم نیاید.

به همین جهت است که کشورهای جهان، روز معلم را با شوکت تمام قدر می‏نهند و با تغییر در برنامه‏ها و سیستم‏های آموزشی از آن تجلیل می‏کنند؛ اما  در افغانستان از این روز چگونه تجلیل می‏شود؟

تجلیل از روز جهانی معلم اگرچه امر پسندیده و سنت حسنه است؛ اما آیا تجلیل به تنهایی می‏تواند مشکلاتی را که دامنگیر معلمان و معارف کشور است، از میان بردارد؟ تجلیل از این روز در افغانستان صرف یک قدردانی سمبولیک از معلمان است و بس. دولت برای این‏که از این روز گرامی داشتی کرده باشد با برنامه‏های خاص آن را تجلیل می‏کند.

سوال اساسی که در این‏جا پیش می‏آید، این است که این تجلیل‏ها تا چه حد می‏تواند در زندگی معلمان و کیفیت معارف تغییر ایجاد نماید؟ این مهم‏ترین پرسشی است که باید ارگان‏های رسمی دولت بدان پاسخ دهند!

امروزه معارف در افغانستان با مشکل زیادی مواجه است. این مشکلات اگرچند نسبت به سال‏های پیش کم‏تر شده، ولی به هرصورت بر کیفیت معارف تاثیر ناگواری گذاشته است. به عنوان نمونه می‏توان به این مشکلات اشاره کرد:

  1. نبود نظام آموزشی مناسب: هنوز نصاب تعلیمی مطابق سیستم کهن به پیش برده می‏شود. تغییراتی هم اگر به وجود  آمده، نسبی و صوری بوده است. کم‏تر با اصول و معیارهای جهانی برابری می‏کند. البته برخی از مقام‏ها در وزارت معارف مدعی‏اند که سیستم نظام آموزشی در افغانستان بر اساس سیستم تعلیمی در جهان مدرن تهیه و تنظیم شده است، اما نگاه به کتاب‌های درسی نشان می‏دهد که هنوز ما درخم یک کوچه‏ایم.

۲٫‏ کیفیت‏ساختار‏ی و سازمانی: کیفیت ساختاری و سازمانی نظام آموزش و پرورش در کشور نیز بر سلایق افراد و سیستم فرسوده گذشته استوار می‏باشد. هنوز این امکان فراهم نگردیده تا این نهاد تعلیمی چارچوب منظم و پیشرفته‌یی برای خود تدوین نماید و در محدودۀ همین چارچوب به تغییر در نظام آموزشی دست بزند.

  1. کیفیت تدریس و تعلیم: همچنان که اشاره شد کیفیت تعلیم و تدریس نیز نخستین گام‏ها را برای تغییر می‏پیماید. دلیل آن هم، نبود نظام درست آموزشی و سیستم اداری مناسب و دیگری نبود و کمبود معلمان حرفه‌یی می‏باشد. این امور باعث گردیده تا کیفیت معارف تغییر چندانی نداشته باشد.
  2. نبود معاش کافی: از دیگر مشکلات عمده بر سر راه معارف نبود معاش کافی برای معلمان است. معلمان برای این‏که معاش کافی ندارند، مجبورند به کارهای دیگری نیز روی بیاورند. چند مشغله بودن خود باعث می‏گردد تا یک معلم نتواند با خاطر آرام و آمادگی لازم و علاقه‌مندی به آموزگاری بپردازد. متاسفانه به این مساله از سوی دولت نیز توجه کافی صورت نگرفته است.

دولت در یک اقدام، دست به بلند بردن معاش معلمان زد؛ اما به هیچ ‏وجه این مقدار کافی نبود چه این‏‏که همزمان با آن قیمت مواد غذایی نیز سیر صعودی خود را پیمود. و امروزه معاش ماهانه یک معلم هرگز کفاف زندگی روزمرۀ او را نمی‏دهد. در یک اقدام دیگر دولت اعلام داشت که برای معلمان ۱۵۰ هزار جریب زمین را در نظر گرفته است، اما این وعده جز در یکی دو ولایت، در بقیه ولایت‌ها جنبۀ عملی نیافته است. وعده‏های این چنینی دولت، نه تنها باعث تشویق معلمان نشده است، بل اعتماد آن‌ها را نسبت به دولت و وعده‏های دولت نیز کاهش داده است.

  1. تهدیدهای امنیتی: تهدیدهای امنیتی یکی از چالش‏های دیگری است که مانع رشد معارف شده است. گفته می‏شود بیش از یک میلیون دانش‌آموز به خاطر تهدیدهای امنیتی از درس و تعلیم محروم گردیده‏اند. همچنان از هر پنج دختر تنها یکی به تعلیم و تحصیل دسترسی دارد.  به نظر می‏رسد برای کشوری مثل افغانستان که به تعلیم ضرورت حیاتی دارد، این یک فاجعه محسوب می‏شود.

با این حساب دیده می‎شود که معلمان کشور ما هرچند با قلب سپید قصد رقم زدن سرنوشت سبز را برای نسل آینده دارند، ولی روزگار آنان بسان تختۀ سیاهی رقم می‎خورد که هنوز هم بر دیوار زیادی از مکاتب ما آویزان شده و تختۀ سفید جایگزین آن نشده است.

بنابراین، اگر تجلیل از روز جهانی معلم نتواند به رنج معلمان و فاجعه‎‌یی که فراروی معارف کشور وجود دارد، نقطۀ پایان بگذارد، تجلیل محض از این روز هیچ دردی را درمان نکرده و سودی به حال معلمان کشور نخواهد داشت.

نظر بدهید

برای درج نظر اینجا کلیک کنید