دخالت آشکار پاکستان

sartaj

سخنان اخیر سرتاج عزیز؛ مشاور ارشد نخست‌وزیر پاکستان در امور سیاست خارجی، نشانه آشکاری از دخالت این کشور در امور افغانستان به شمار می‌رود. اگرچه بارها سیاست‌مداران پاکستانی منکر هرگونه دخالت در امور داخلی افغانستان شده‌اند و حتا با توجه به اظهارنظرهای که بوی دخالت می‌دهد، اما با آن هم منکر هرگونه دخالت در امور افغانستان هستند.
ارچند سیاست‌مداران افغان سعی دارند با گفتمان، سیاست‌مداران پاکستانی را مجاب کنند تا دست از حمایت از نیروهای طالبان بردارند، اما به باور بسیاری این نوع برخورد پاسخ مثبتی را برای سیاست‌مداران افغان به همراه نداشته است.
اعلام جنگ دولت افغانستان به طالبان آخرین تصمیمی است که از سوی دولت‌مردان افغان مطرح شده است که با حمایت وسیع مردم هم همراه بوده اما این که پاکستانی‌ها می‌خواهند هنوز هم از این اهرم فشار خود علیه دولت و مردم افغانستان استفاده کنند جای سوال دارد. و سوال اساسی این است که پاکستان در افغانستان به دنبال چیست؟
اگرچه دولت افغانستان خواهان حسن همجواری با همسایگان خویش است، اما برخوردهای چندگانه دولت پاکستان مشکلات امنیتی را در افغانستان تشدید کرده است. حضور سران طالبان و پایگاه‌های این نیرو در پاکستان نشان از دخالت این کشور در افغانستان را دارد.

او در خصوص این راه‌حل‌های سیاسی و نحوه پیشبرد آن‌ها توضیحی ارایه نداد، ولی گفت که تلاش‌ها باید برای رسیدن به راه‌حل سیاسی ادامه پیدا کند.
جالب است که این مقام پاکستانی دولت افغانستان را از انتخاب گزینه نظامی برحذر می‌دارد، اما غافل از این است که نخست، نیروی مقابل گروهی است که تنها زبان زور را می‌فهمد و هیچ علاقه‌یی به راه حل سیاسی ندارد. دوم این که قبلن دولت افغانستان بارها تلاش کرده تا این گروه را مجاب کند که پای میز مذاکره بنشیند، اما موفق به این کار نشده است.

آقای عزیز در گفتگویی با بی‌بی‌سی بر تلاش برای یافتن راه‌حل سیاسی برای مقابله با طالبان تاکید کرد. او گفت که “استفاده از قوه قهریه” تنها راه‌ حل نیست.
مشاور ارشد دولت پاکستان افزوده که افغانستان خواهان استفاده از گزینه‌های دیگر علیه طالبان است و با اشاره به حضور نیروهای ناتو در این کشور تاکید کرد: این گزینه‌ها در ۱۴ سال گذشته مورد استفاده قرار گرفته و هیچ نتیجه ملموسی به بار نیاورده است.
به گفته وی، سیاست افغانستان در مقابل طالبان افغانستان و تصمیم‌گیری در مورد آن در اختیار مردم و دولت‌مردان این کشور است اما بار دیگر گفت که به نظر پاکستان باید بر راه حل سیاسی این مشکلات تاکید کرد و نباید راه حل نظامی را تنها گزینه دانست.

sartaj
سرتاج عزیز گفت که

عدم صداقت پاکستانی‌ها در مقابل دولت و مردم افغانستان، بزرگترین مانع بر سر راه برقراری صلح در افغانستان است. حضور مستشاران و مشاوران نظامی پاکستانی در کنار جنگجویان طالبان نشان از حمایت وسیع سیاسی نظامی پاکستان از جریان طالبان دارد و تنها راه حل فعلن مجاب کردن پاکستان است و بس. دولت افغانستان باید دولت‌مردان پاکستانی را مورد مواخذه قرار دهند که چرا نیروهای پاکستانی در کنار نیروهای طالبان قرار دارند و چرا سران طالبان در پاکستان حضور دارند و آزادانه به فعالیت علیه دولت و مردم افغانستان می‌پردازند و چرا دولت پاکستان مانع این گروه نمی‌شود؟
اما اصل موضوع که باید به آن پرداخته شود این است که این مقام پاکستان با آن که دولت افغانستان را از انتخاب گزینه نظامی منع کرده، اما راه حلی را هم ارایه نکرده است تا به کمک آن بتوان گزینه نظامی را کنار گذاشت. مذاکره و گفتمان زمانی کارگر است که نیروی مقابل گروهی باشد که فهم گفتگو و مذاکره را داشته باشد. گروهی با ویژگی طالبان نه اهل مذاکره هستند و نه هم درک درستی از مذاکره و گفتمان دارند.
مرزبندی سیاسی و اختلاف‌های درون‌گروهی طالبان بعد از اعلان خبر مرگ ملاعمر تشدید شده است. این چند دستگی دولت افغانستان را هم سردرگم ساخته است. نیروهای طالبان از زمان آغاز شکل‌گیری آن نیرویی بوده که هیچ استراتژی مشخصی برای مبارزه‌اش نداشته و بعد از وقایع یازده سپمتبر پراکندگی و چنددستگی بین این نیرو افزایش یافته که بعد از مرگ ملاعمر این چند دستگی تشدید شده است.
اما از سوی دیگر گزینه نظامی زمانی جواب می‌دهد که نیروهای طالبان از پاکستان رانده شوند و اجازه داده نشود که در پاکستان حضور داشته باشند و یا پایگاه‌های‌شان به آموزش این نیرو بپردازد. در این راه هم دولت افغانستان گزینه دومی را پیش رو دارد و آن مذاکره مستقیم با دولت‌های انگلیس و امریکا برای مجاب و تحت فشار قرار دادن دولت پاکستان برای دست کشیدن از حمایت از نیروهای طالبان است. هم این هم می‌تواند از گزینه‌هایی باشد که باید مورد توجه دولت‌مردان افغان قرار بگیرد.
امضای پیمان امنیتی بین امریکا و افغانستان چی معنا می‌تواند داشته باشد. همان طوری که دولت افغانستان تعهدهایی در مقابل حضور نیروهای امریکایی در افغانستان دارد، دولت امریکا هم متعهد است در مقابل تهدیدهایی که دولت و مردم افغانستان با آن روبرو هستند از دولت و مردم افغانستان حمایت کند و از لحاظ حقوقی دولت‌مردان افغان می‌توانند دولت‌مردان امریکایی را به چالش بکشند. کما این که پاکستان هم از متحدان استراتژیک دولت امریکا می‌باشد.
همان طوری که امنیت داخلی پاکستان برای متحدان غربی آن مهم است، جایگاه امنیت داخلی افغانستان هم باید برای متحدان غربی توضیح داده شود. این که آیا پاکستان به تنهایی از گروه طالبان حمایت می‌کند و یا دیگرانی هم هستند که در این راه به پاکستان کمک می‌کنند، این هم باید روشن شود.
سرنخ‌های موجود از جریان‌های نظامی در افغانستان در بسیاری از موارد به بیرون از مرزهای منطقه هم کشیده می‌شود. این موضوع که پاکستان تنها نیست چیز تازه‌یی نیست، اما موضوعی است که تا به حال عمیق به آن پرداخته نشده است. ضعف چندین‌ساله دولت‌مردان افغان در سیاست خارجی، باعث شده به موضوع حامیان گروه‌های معارض از جمله طالبان به درستی پرداخته نشود و در این راستا دولت‌مردان پاکستان می‌توانند بهترین سرنخ باشند.
دخالت روزافزون دولت‌مردان پاکستانی تهدید جدی برای امنیت داخلی افغانستان به حساب می‌آید و باید به صورت ویژه در سیاست خارجی افغانستان پرداخته شود و راه مناسبی برای مقابله با آن انتخاب گردد.