کودتای نافرجام، دست نامریی اردوغان

ordoghan

کودتایی که ظاهرن قرار بود بساطِ حکومت و دولتِ رجب ‌طیب اردوغان را در ترکیه برچیند، به شکل پرسش‌برانگیزی نافرجام بود. این باعث شد اردوغان قدرت و اعتماد به‌نفسِ بیشتری پیدا کند و به احتمال زیاد دست او برای شدت عمل علیه مخالفان و منتقدان دولت‌اش بازتر شود.
هرچند شکی نیست که کودتاها حتا با شعار بازگرداندن دموکراسی در صورت پیروزی به بخشی از نهادهای دموکراتیک آسیب جدی وارد می‌کند یا یکی از غیرقانونی‌ترین شیوه‌های مداخله را دوباره به یک رسم و رویه برای براندازی رایج می‌نماید که این خود در تضاد با روح دموکراسی و قوانینِ دموکراتیک است، اما داستان این کودتا اما و اگرهای زیادی دارد.
نشست راحت طیاره اردوغان در میدان هوایی هنگام بمباران، شروع کودتا در گل صبح روز جمعه که مردم در خانه‌های خود استند، برگزاری شورای عالی ترفیع و مجازات و مکافات افسران اردو در ماه اگست جاری، فعالیت تلویزیون‌های خصوصی برای پوشش خبرها خلاف رسم معمول که از سوی حکومت مانع ایجاد می‌شد، باز بودن یک طرف سرک‌ها و راه‌های مهم و اصلی، رفتن به سمت ریاستی شدن نظام با حمایت حزب حاکم، اتهام فوری علیه فتح‌الله گولن که به شدت از سوی وی رد شد و سخنان اردوغان را غیرمسوولانه خواند و … از جمله گمانه‌ها و قراینی است که به گفته برخی از آگاهان امور سیاسی ترکیه، نشان از دست‌های پشت پرده حکومتی در سازمان‌دهی این کودتا برای توجیه بیشتر سرکوب مخالفان حزب حاکم دارد.
با این حال به نظر می‌رسد، روحِ وحشت و سایه‌ی ترس بر سر نهادهای سکولار و مخالفِ دیکتاتوریِ مذهبی اردوغان و حزب حاکم به پرواز درآمده باشد. پاسخ فوری هواداران آقای اردوغان به فراخوان او برای مقاومت در برابر کودتاچیان نشان داد، او با وجود همه صداهای روزافزون که در مخالفتش خوانده می‌شود، هم‌چنان صاحب نفوذ است. نفوذی که می‌تواند جایگاه سیاسی او را در ترکیه تقویت کرده و تاختن بر مخالفان را بیش از گذشته توجیه کند.
بی‌تردید در چنین وضعیتی، نهادهای مخالف و منتقد دولت، نمی‌توانند کوچک‌ترین ابرازِ مخالفت را هم به صورت علنی داشته باشند. ترس از متهم شدن به دست داشتن در کودتا، همواره آنان را رنج خواهد داد و مهر سکوت بر لبان آنان خواهد دوخت.
در این بین می‌ماند که پیامدهای این کودتا چیست؟ در ماه‌های گذشته آقای اردوغان با هدف قرار دادن چند نشریۀ مخالف و برخی بازداشت‌های سیاسی، عملن جنگ با مخالفان سیاسی را کلید زد. وضعیتی که ترکیه را به هرج‌ومرج سوق داد و بارها شاهد ناآرامی در پایتخت و دیگر شهرهای ترکیه بودیم.
طرف‌های درگیر با دولت اردوغان کم نیستند، کردها در سویی و مخالفان سیاسیِ داخلی نیز در سوی دیگر. از سوی دیگر، واکنش‌های جهانی به این کودتا نشان می‌دهد برخی از سران کشورها مایل به دیدنِ دولتی غیر از دولتِ آقای اردوغان نیستند؛ زیرا مبارزه مشترک با گروه موسوم به دولت اسلامی نیاز به همکاری دولت ترکیه دارد. در کنار آن برخی، دولتِ ترکیه را یکی از مقصران به وجود آمدن این گروه دانسته و بخشی از راه‌حل را در اقدام‌های ترکیه جستجو می‌کنند.
اکنون با این تفصیل‌ها باید منتظر روزهای بد و شدیدی برای مخالفان حزب حاکم ترکیه بود. به احتمال زیاد، موجِ بازداشت‌ها به راه خواهد افتاد و مخالفت با اردوغان به معنای حبس و تبعید خواهد بود.