به سلامتی احتکار افغانی!

همیشه در فصل سرما، قیمت تیل و گاز در افغانستان افزایش می‌یابد. برعکس تمام دنیا که با افزایش میزان تقاضا، سطح قیمت کاهش می‌یابد در کشور ما این امر کاملا برعکس است، اما چرا زور حکومت به این قصه نمی‌رسد؟

مافیای تیل و گاز در افغانستان محدود است. چند نفر محدود که مافیا را اداره می‌کنند و طرفه این که معافیت مالیاتی دارند. کارمندان بندر آقینه می‌گویند که در سال‌های گذشته و هنوز، هیچ کدام از مواد نفتی و گازی واردشده توسط شرکت‌های غضنفر، داوی، الکوزی، داوودزی و دیگران، تعرفه مالیاتی پرداخت نکرده و نمی‌کنند.

بقیه شرکت‌های واردکننده نیز با نام و سهمیه این شرکت‌ها کار می‌کنند. آن‌ها هر کدام با پرداخت نیمی از درآمدشان به این شرکت‌های بزرگ مافیایی، می‌توانند از سهمیه آنان استفاده کنند. اما این دارندگان رانت کی‌ها هستند و چطور چنین رانتی دارند؟

ظاهرا تیل چون به مصرف خارجی‌ها می‌رسد و خارجی‌ها در افغانستان مالیات نمی‌دهند، این‌ها از این باریکه استفاده کرده و تمام تیل و گازشان را بی‌تعرفه وارد می‌کنند. در عوض، این شرکت‌های بزرگ در هر انتخاباتی دو سوم هزینۀ کاندیداها را به عهده می‌گیرند. و رابطه آن‌ها با قدرت رابطه‌یی دایره‌یی می‌شود.

این کار گیریم که به خاطر پرداخت هزینه انتخاباتی، قابل چشم‌پوشی است. اما این که چطور در فصل نیاز مردم قیمت‌ها را یک‌باره بالا می‌برند، با هیچ توجیهی جز یک تبانی قابل پذیرش نیست. آن‌ها تیل و گاز را در انبارهای‌شان احتکار می‌کنند که هم جرم شرعی است و هم قانونی. مدعی‌العموم یا لوی سارنوالی و دولت مکلفند آن‌ها را محاکمه و مجازات کنند و طبق قانون مال‌های احتکارشده آن‌ها را مجانی توزیع کنند، اما کجاست مدعی‌العموم؟

وحید معروف