نگاهی به گذشته و اهمیت کفش/ از بوت سربازان تا بوت طالبان!

نویسنده: مجیب‌الرحمن اتل

بعد از سقوط کابل به‌دست طالبان در سال۱۹۹۶، طالبان خود را به زودی به دامنه‌های سالنگ و دروازه دره پنجشیر رسانده، اما دوباره عقب‌نشینی کردند. گزارشگر رادیویی بی‌بی‌سی در آن زمان دلیل این عقب‌نشینی را نه تنها مقاومت نیروهای وفادار به مسعود میدانست؛ بل لباس و کفش نامناسب عساکر طالبان را که بیشتر آنها از مناطق گرم پاکستان و کشورهای عربی با آنها پیوسته بودند از دلایل ضعف طالبان در هماهنگی با محیط سرد دامنه کوه‌های هندوکش می‌خواند.

کفش و پاپوش مناسب نه تنها اینکه در جنگ و نبرد اهمیت فوق‌العاده دارد، بل در حالت عادی هم نیمی از آسودگی و راحت زندگی خوانده می‌شود. یک فرد عادی در زندگی خود صدهزار مایل یعنی (۱۶۰هزار و ۹۳۴کیلومتر) راه می‌پیماید که بدون شک نیازمند کفش و پاپوش خوب است.

از آنجا که نگاه تاریخ و تاریخ‌نویسی نوین دیگر بیشتر بر محور شاه و «مردان بزرگ» نمی‌چرخد، مورخان با مطالعه موضوعات مختلف و گاهی کوچک دست به بازسازی جوانب مختلف زندگی بشر زده‌اند. به‌طور مثال نگاه موشکافانه مورخان به کفش و پاپوش روایت جالبی از زندگی بشر ماقبل تاریخ ارایه می‌کند.

انسان‌های ماقبل تاریخ به‌خاطر اینکه پاهایشان از آسیب در امان بمانند و سرعت بهتر در دویدن و شکار حیوانات داشته باشند از پوست حیوانات استفاده می‌کردند. معمول به‌خاطر جلوگیری از سرما، داخل پاپوش را پر از گیاه و برگ درختان می‌کردند. یکی از بهترین آثار حفظ‌شده که قدامت پاپوش را حدود ۵ هزار سال قبل از امروز نشان می‌دهد جسد مومیایی‌شده «اوتزی» است. اوتزی (مرد یخی) مومیایی طبیعی فردیست که حدود پنج‌هزار سال قبل از امروز می‌زیست و جسد یخ‌زده او در دل کوه‌های اوتزل آلپز درسال ۱۹۹۱ بین مرز اتریش وایتالیا یافت شد.

پاپوش او نشان می‌دهد که کف آن از پوست خرس و قسمت بالایی آن از پوست آهو ساخته شده و ضد آب بوده است. ساختار پیچیده کفش او نشان می‌دهد که حتا ۵۰۰۰ سال پیش هم کسانی بوده‌اند که برای دیگران به‌طور حرفه‌یی بوت تهیه می‌کردند.

اوتزی تنها موردی نیست که برای ما از پاپوش دوره باستان می‌گوید. نقاشی‌های مغاره‌های دوره باستان همچنان نشان می‌دهد که انسان‌های آن زمان به‌خاطر پوشش پا از پوست و پشم حیوانات استفاده می‌کردند. رومی‌ها شاید اولین کسانی بودند که میخ‌های کوچک مسی را روی چپلی‌های خود به‌کار گرفته و آهسته آهسته کفش‌های رزمی  را وارد ارتش کردند.

برای عساکر نه تنها اسلحه از ضروریات مهم جنگی شمرده می‌شود؛ بل لباس و پاپوش مناسب همچنان از ملزومات مهم نبرد خوانده می‌شوند. در جریان جنگ دوم جهانی و درست در سال ۱۹۴۴، اروپای شمالی شاهد سردترین زمستان تاریخ خود بود.

سرمای بی‌سابقه و بوت‌هایی که نمی‌توانست پای عساکر را در میدان‌های جنگ گرم نگه دارد باعث شد که سه روز قبل از نبرد (بولگه) بیش از ۴۵هزار تن از عساکر پیاده متفقین به‌خاطر سوختگی پا از شدت سرما از جبهات جنگ بیرون آورده شوند.

زمانی که نیروهای امریکایی بعد از حادثه یازدهم سپتمبر وارد خاک افغانستان شدند، در پهلوی یونیفورم مناسب با شرایط اقلیمی افغانستان، بوت برای چندین سال پیاپی یکی از مشکلات عمده تجهیزات عساکر امریکایی شمرده می‌شد. بوت صحرایی ارتش امریکا که از جنگ خلیج بدین‌سو بدون مشکل عمده توسط نیروهای امریکایی به‌کار گرفته می‌شد، در افغانستان ثابت شد که سطح پایین آن برای خاک و شن نرم مناسب بوده، ولی برای کوه‌پایه‌های افغانستان کارآمد نیستند.

از آن به بعد نسل متفاوت بوت‌های عسکری برای افغانستان تولید شده است، اما هیچ کدام این کفش ها بدون نقص نبودند، گاهی کفش‌ها با درنظرداشت شرایط کوهستانی، گرم، سبک‌تر و گاهی هم برای زمین‌های هموار و سرد و با وزن بیشتر ساخته می‌شدند که با شرایط اقلیمی و توپوگرافی سخت افغانستان همخوانی نداشتند. ارتش امریکا در ۱۶ سال گذشته پی هم سعی کرده تا کیفیت بوت‌های عساکر خود در افغانستان را بالا ببرد.

جالب اینجاست که حتا یکی از این بوت‌ها با همکاری فرماندهی عملیات ویژه ایالات متحده امریکا و یک شرکت خصوصی به‌نام (توره بوره) آخرین محل اخفای رهبر القاعده در افغانستان نام‌گذاری شده است.

ارتش افغانستان که در ۱۶ سال گذشته عمدتا توسط امریکا تمویل و تجهیز شده و با شورشیان طالب و داعش می‌جنگند، از مشکل بوت به دور نمانده و کفشی که با آب و هوای افغانستان مناسب باشد از تقاضای همیشگی سربازان افغانستان شمرده می‌شود.

با آن هم بوت‌هایی که تا هنوز در اختیار ارتش افغانستان قرار گرفته از کیفیت خوب برخوردار بوده، ولی مشکل جدی زمانی به‌وجود آمد که انتقال امنیت در سال ۲۰۱۲ به نیروهای افغانستان واگذار شد.

در این زمان مسوولیت تامین تجهیزات و یونیفورم عساکر افغان همچنان به دولت افغانستان انتقال یافت، ولی نسبت موجودیت فساد گسترده و عدم مدیریت سالم، نیروهای امنیتی افغان با خطر بی‌کفشی روبرو شدند. در این زمان دولت افغانستان به‌خاطر خرید بوت‌های نظامی قراردادی را با قیمت خیلی نازل با چین بست که در اثر آن هزاران جوره کفش بی‌کیفیت که شماره آن اکثر ۱۲ بود وارد افغانستان شد در حالی‌که اندازه پا در افغانستان بیشتر از سایز ۱۰ تجاوز نمی‌کند.

این مشکل نیروهای امریکایی مستقر در افغانستان را واداشت که دوباره در مدیریت اکمالات نیروهای امنیتی افغانستان مداخله کرده و رهبری آن را به عهده بگیرد، حالا قیمت هر بوت بین ۷۵ و ۱۰۰ دالر تخمین زده می‌شود که پول آن را امریکا می‌پردازد.

اما در این میان طالبان راه ساده‌تری انتخاب کرده‌اند. به نظر می‌رسد بوت مورد علاقه طالبان، بوت (چیتا) است که در مقایسه با بوت‌هایی که برای نیروهای افغانستان داده می‌شود در حدود چند  برابر ارزانتر بوده و در بخش کفش ورزشی قرار می‌گیرد. کفش چیتا ساخت کمپنی پاکستانی به‌نام (سرویس) است که در حدود دو هزار کلدار پاکستانی قیمت داشته و در افغانستان آن را بیشتر به‌نام (سرویس) می‌شناسند. کیفیت خوب و سازگاری آن با محیط افغانستان باعث شده که این بوت ورزشی در حقیقت به کفش دلخواه طالبان برای میدان‌های نبرد افغانستان تبدیل شود.

 بدین ترتیب نگاهی مختصری به گذشته نشان می‌دهد که کفش مناسب تا چه حد برای بشر مهم بوده و بخش مهمی از آسودگی زندگی و برد و باخت میدان‌های نبرد با آن گره خورده است. و حالا ممکن است این بوت فراتر از میدان‌های جنگ هم برود و حتا در محافل سیاسی هم به رسم اعتراض به صورت سیاسیون حواله گردد. چنانچه در عراق بر صورت بوش حواله گردید و در هرات حکمتیار را نشانه رفت.

نظر بدهید

برای درج نظر اینجا کلیک کنید