بازی موش‌وگربه ایران؛ نگاه دوگانه به افغانستان و طالبان

صبح روز یکشنبه ۱۷ ثور، جواد ظریف؛ وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران وارد کابل شد. آقای ظریف در این سفر با رییس‌جمهور غنی، داکتر عبدالله عبدالله رییس اجرایی، محمدحنیف اتمر مشاور امنیت ملی و صلاح‌الدین سرپرست وزیرخارجه کشور دیدارهایی داشت.

گسترش روابط دو کشور همسایه، افزایش همکاری اقتصادی و مبارزه با تروریزم و قاچاق مواد مخدر، همکاری‌های ترانزیتی میان دو کشور و رسیدگی به مشکلات جدی مهاجران افغان در ایران، شامل گفتگوهای سفر آقای ظریف با مقام‌های کشور بود.

رییس‌جمهور غنی تلویحا به آقای ظریف خاطرنشان کرد که ثبات افغانستان نباید قربانی رقابت‌های منطقوی گردد.

بحث جدی میان مشاور امنیت ملی کشور و آقای ظریف نیز روی مبارزه با تروریزم بوده و در این دیدار بر اجماع منطقه‌یی علیه پدیده تروریزم تاکید شده است.

آقای ظریف بر حمایت ایران از روند صلح افغانستان تاکید کرده و گفته که امنیت افغانستان برای امنیت ایران اهمیت زیادی دارد.

ظریف در نشست خبری که با صلاح‌الدین ربانی؛ سرپرست وزیر خارجه کشور داشت نیز اشاره‌هایی به مسایل امنیتی کرده و چندبار عبارت بیگانگان را بر زبان آورده است: «ما و افغانستان در یک منطقه بسیار خطرناک حضور داریم که این منطقه متاسفانه به دلیل حرکت‌های بیگانگان دست‌خوش اقدام‌های خشونت‌بار تروریستی و افراطگرایی شده است.»

اینکه حالا طالبان و نیروهای افراط‌گر در چندین دستۀ امریکایی، پاکستانی، روسی، ایرانی و … تقسیم شده‌اند هیچ تردیدی نیست و شگفتی ندارد که همه از جمله ایران «با گرگ دمبه می‌خورند و با چوپان نوحه می‌کنند.»

تجربه‌های یک‌ونیم دهه مبارزه با طالبان و افراط‌گرایی نشان می‌دهد همه کسانی که شعار مبارزه با تروریزم و دهشت‌گری را سر داده‌اند و همیشه با مردم افغاستان غم‌شریکی‌شان را ابراز داشته‌اند، پشت پرده یکی از بازیگران موثر این بازی خطرناک بوده‌اند.

اما نقش ایرانی‌ها در احیای مجدد بخشی از طالبان قابل کتمان نیست. بارها نیروهای امنیتی در غرب کشور به سلاح‌هایی دست یافته‌اند که از آدرس ایران به‌دست طالبان و تروریزم رسیده است. گفته می‌شود اخیرا نیروهای مرزی افغانستان موترهای فریزردار حامل گوشت پخته‌شده مرغ را توقیف کردند که از ایران برای جبهات جنگ طالبان فرستاده شده بود. اینکه این خبر چقدر موثق است، کدام منبع رسمی تایید نکرده، ولی واقعیت این است که با توجه به حضور غرب در کشور و از سرگیری برنامه‌های بازسازی در افغانستان از جمله مدیریت و تنظیم آب در حوزه جنوب و غرب کشور، چنین حرکت‌هایی از جانب جمهوری اسلامی ایران دور از انتظار نیست.

بحث طالبان روسی و ایرانی حالا به بحثی عام مبدل شده و همه چون آفتاب به این حقیقت واقف‌اند. قتل ملامنصور یک‌سال پیش زمانی توسط یک هواپیمای بدون سرنشین امریکایی صورت گرفت که ملامنصور از ایران برمی‌گشت. در حالی که آقای منصور یکی از مهره‌های جدی جنگ آینده افغانستان تعریف شده بود و نباید به آن راحتی کشته می‌شد.

صحبت تلویحی رییس‌جمهور غنی برای وزیر خارجه ایران که «امنیت افغانستان نباید قربانی رقابت‌های منطقه‌یی گردد» نیز موید این است که ایران در رقابت‌ها و بازی‌های منطقه‌یی دست بالایی دارد و لاجرم افغانستان در شرایط موجود بخشی از زمین این رقابت‌های منطقه‌یی پنداشته می‌شود.

در یک‌ونیم سال اخیر ناامنی در شمال کشور به شدت در حال گسترش است. سقوط ولسوالی زیباک به‌دست طالبان یکی از نمونه‌های بارز این رقابت‌ها خوانده می‌شود.

گفته می‌شود طالبان روسی و ایرانی به شدت در تلاش به‌دست گرفتن برخی از مناطق مهم شمال کشور است که امکان جابه‌جایی نیروهایی به‌نام داعش و یا طالب از آدرس پاکستان می‌باشد؛ زیرا جابه‌جا شدن طالبان و داعشیان پاکستانی در قدم نخست خطرهای جدی را برای مرزهای روسیه در پی دارد و پس از آن برای مناطق شرقی ایران نیز تهدید بزرگی حساب می‌شوند.

این است که رقابت شدید میان حامیان مختلف تروریزم و طالبان که منافع متضاد در سطح منطقه و جهان دارند، بر سر جابه‌جایی طالبان در شمال کشور آغاز شده است. هرچند روسیه و ایران بارها رد کرده‌اند که از طالبان حمایت نمی‌کنند، اما واقعیت این است که رقابت‌های شدید منطقه‌یی این دو کشور را نیز واشته که در روند تروریزم‌سازی منطقه‌یی حساب‌های خوبی برای منافع خودشان داشته باشند.

برخی از این تلاش‌های همسایه از ضعف نیروهای امنیتی و دستگاه اطلاعاتی ما ناشی می‌شود. هرچند ایرانی‌ها از همان ابتدای حضور امریکا شدیدا مایل بود به هر وسیلۀ ممکن حضور غرب را به چالش بکشند و سبوتاژ کنند، ولی پس از رقابت‌های جدی منطقه‌یی قدرت‌های بزرگ در خاورمیانه، این امر به یک اصل سیاست منطقه‌یی ایران مبدل شده که قطعا زیان‌های جدی را برای مردم افغانستان به‌دنبال خواهد داشت.

با این همه، مایوس‌کننده برای مردم افغانستان این است که جمهوری اسلامی ایران نیز دنبال سیاستی را گرفته باشد که پاکستان در آن خط در یک‌ونیم دهه گذشته در حرکت بوده است. از این طرف در تلاش حفظ روابط سیاسی با دولت افغانستان است و با مردم ما غم‌شریکی و ابراز همدردی می‌کند و از جهت دیگر در بازی پروژه‌یی تروریسم منطقه با حمایت از طالبان در تلاش سهم بیشتر در افغانستان است.

نظر بدهید

برای درج نظر اینجا کلیک کنید